Autorzy: Lidia Banowska, Maria Cieśla-Korytowska, Krzysztof Dybciak, Grażyna Halkiewicz-Sojak, Dorota Heck, Anna Kapuścińska-Jawara, Jacek Kowalski, Anna Kozłowska, Zdzisław Krasnodębski, Grzegorz Kucharczyk, ks. Jan Machniak, Stanisław Mikołajczak, Andrzej Nowak, Wiesław Ratajczak, Marek Troszyński, Jan Żaryn
Etos polski, na dodatek romantyczny, budzi wzniosłe skojarzenia. Przywołuje wizerunki naszych wielkich wieszczów, czyny bohaterów, powoduje zadumę nad szczytnymi ideami, budzi wspomnienia największych uniesień patriotycznych, ale i - miłosnych. Etos to pojęcie, które odnosi się do całej społeczności, do narodu, i dlatego może zaskakiwać w zestawieniu z romantyzmem, ten bowiem wielbił jednostkę, jej indywidualizm, jej emocje. Naród jednakże wybija się ponad przeciętność właśnie silnymi, twórczymi lub bohaterskimi indywidualnościami. A ileż mieliśmy ich od początku XIX wieku! O nich właśnie, o ich czynach, o ich widzeniu Boga, Ojczyzny i świata opowiada ta oryginalna, fantastycznie ilustrowana książka, praca kilkanaściorga wybitnych polskich humanistów.
Fascynacja romantyzmem w naszym kraju pewnie nigdy nie zgaśnie, ponieważ epoka ta odpowiada w pełni na ponadczasowe potrzeby Polaków - duchowe, intelektualne i niepodległościowe. Zresztą polski romantyzm różnił się np. od niemieckiego czy francuskiego z uwagi na jakże różną sytuację naszego kraju, który wówczas przeżywał zniewolenie. Jak wyrwać się z tej niewoli - właśnie to zagadnienie przede wszystkim nurtowało wszystkich polskich romantyków. Ale przecież i dziś pozostaje aktualne w sytuacji, gdy kawałek po kawałku przykrawana jest nasza suwerenność i przekazywana do Brukseli oraz Berlina.
Romantyzm jest przedstawiany przez wszelkie nowoczesne formacje jako coś wrogiego postępowi, z czym współczesny człowiek nie ma prawa się zgadzać. A jednak - jest mnóstwo ludzi, którzy romantyzm wciąż kochają i szanują, ponieważ zwracał on wielką uwagę na życie wewnętrzne człowieka, które obecnie bardzo ubożeje. Nie wszyscy chcą się z tym godzić. Należą do nich autorzy tej książki, która porusza różne zagadnienia, od miłosnych uniesień po politykę, od koncepcji społecznych po budzenie uczuć religijnych i narodowościowych.
Wielu romantyków porównywało cierpienia narodu polskiego z cierpieniami Chrystusa (np. Mickiewicz), co także jest przedstawione w książce. Polska miała przynieść zbawienie i odrodzenie w wierze innym nacjom. Pytanie, czy Polska faktycznie może być Mesjaszem Narodów, nadal pozostaje aktualne. Może dziś nawet bardziej niż dwieście lat temu.
STANISŁAW MIKOŁAJCZAK Etos „obywateli narodu”. Wstęp 7
ZDZISŁAW KRASNODĘBSKI Polski romantyzm polityczny 17
ANDRZEJ NOWAK Mickiewicz i Krasiński – pytania o Rosję 47
GRZEGORZ KUCHARCZYK „Żeby zmartwychwstać, supernaturalnej cnoty, zacności, mądrości i odwagi trzeba” 85
JACEK KOWALSKI Kosy obywatelskie, czyli Wandea i powstanie kościuszkowskie 101
MARIA CIEŚLA - KORYTOWSKA Wrażliwość etyczna Adama Mickiewicza 141
MAREK TROSZYŃSKI „Chcesz ty, jak widzę, być dawnym Polakiem” 161
LIDIA BANOWSKA Obywatel Polski „trochę-przeszłej i dużo-przyszłej”. Cypriana Norwida uwagi o społeczeństwie Obywatelskim 177
GRAŻYNA HALKIEWICZ - SOJAK Czy głos ludu jest lub bywa głosem Boga? 211
WIESŁAW RATAJCZAK Postęp nie zaprzeczał wierze. O Kraszewskim 225
ANNA KAPUŚCIŃSKA - JAWARA Doskonalenie Kościoła, zawierzenie opatrzności, wstawiennictwo Maryi. Apostolat kapucyński 239
DOROTA HECK Twórczy konserwatyzm życiowy i literacki. Program Andrzeja Kijowskiego 281
JAN ŻARYN Narodowcy. Wieczni Romantycy 303
KRZYSZTOF DYBCIAK Nadzieja św. Jana Pawła II na odrodzenie moralne i narodowe 327
ANNA KOZŁOWSKA Romantyczna refleksja o wartości polszczyzny 343
Ks. JAN MACHNIAK „Więc oto idzie papież słowiański, ludowy brat” 367
